Najprościej mówiąc, zmienne oprocentowanie oznacza, że rata może się zmieniać w trakcie spłaty, bo oprocentowanie jest powiązane z czynnikiem rynkowym i marżą banku. Stałe oprocentowanie oznacza, że oprocentowanie jest ustalone z góry w umowie na dany okres, więc przez ten czas rata nie rośnie z powodu zmian stóp rynkowych. W praktyce bardzo często spotyka się nie „stałe na całe życie kredytu”, tylko okresowo stałe, czyli stałe przez określony czas, a potem ustalane na nowo. UOKiK wprost przypomina, że niektóre umowy przewidują stałą stopę tylko dla części okresu kredytowania, więc po tym czasie ryzyko wzrostu oprocentowania wraca.
Jeżeli kredyt ma oprocentowanie zmienne, to jego koszt nie jest „zamrożony”. Ustawa przewiduje, że przy zmiennej stopie w formularzu informacyjnym trzeba pokazać stopę referencyjną i marżę banku, a także wyraźne ostrzeżenie, że zmienność oprocentowania może wpłynąć na faktyczny poziom RRSO i całkowitej kwoty do spłaty. To właśnie dlatego przy kredycie zmiennym nie patrzysz tylko na ratę z dnia podpisania umowy, ale też na to, jak ta rata może się zachować później.
KNF dodaje jeszcze jedną ważną rzecz: ponieważ dochód większości klientów nie rośnie razem z rynkowymi stopami procentowymi, kredyty o zmiennym oprocentowaniu są obarczone największym ryzykiem stopy procentowej. Mówiąc po ludzku: rynek może podnieść Ci ratę, ale Twoja pensja nie musi za tym nadążyć.
Stałe albo okresowo stałe oprocentowanie chroni przed wzrostem rynkowych stóp procentowych w okresie, w którym ta stała stopa obowiązuje. KNF i UOKiK podkreślają, że w zamian nie skorzystasz z obniżenia raty, jeśli w tym czasie stopy spadną. UOKiK zwraca też uwagę, że taki kredyt bywa nieco droższy na starcie, ale daje gwarancję stałej wysokości raty w okresie obowiązywania tej stopy.
Tu jest jednak haczyk, który wiele osób przeocza: w Polsce bardzo często mówimy o oprocentowaniu okresowo stałym, a nie o stałym na cały okres kredytowania. UOKiK wyjaśnia wprost, że tylko kredyt o stałej stopie przez cały okres kredytowania w pełni zabezpiecza przed ryzykiem zmiany oprocentowania. Z kolei UKNF przypomina, że przy kredycie okresowo stałym okres tej stałości powinien wynosić co najmniej 5 lat. Po tym czasie oprocentowanie jest ustalane na nowo i wtedy znowu trzeba spojrzeć na warunki.
To jest najważniejsze praktyczne znaczenie tego wyboru. Przy zmiennej stopie bierzesz na siebie ryzyko, że rata może wzrosnąć. Przy stałej lub okresowo stałej stopie część tego ryzyka bierze na siebie konstrukcja umowy, ale w zamian możesz nie skorzystać z obniżki raty, gdy rynek zejdzie w dół. KNF oczekuje, żeby banki informowały klientów o ofercie i o ryzyku każdej metody oprocentowania w sposób pozwalający dokonać swobodnego i świadomego wyboru.
Dlatego to nie jest wybór między „dobrym” a „złym” kredytem. To jest wybór między większą przewidywalnością a większą zmiennością. Jeżeli dla kogoś najważniejszy jest spokój i przewidywalna rata przez kilka lat, może patrzeć bardziej w stronę oprocentowania stałego lub okresowo stałego. Jeżeli ktoś akceptuje to, że rata może się zmieniać wraz z rynkiem, bierze na siebie większe ryzyko stopy procentowej.
Stałe czy zmienne oprocentowanie to nie jest techniczny detal z umowy. To odpowiedź na pytanie, czy w przyszłości Twoja rata ma być bardziej przewidywalna, czy bardziej zależna od rynku. Zmienna stopa daje większą ruchomość raty. Stała lub okresowo stała daje więcej spokoju na określony czas, ale nie daje korzyści ze spadku stóp w tym okresie. Dlatego przed podpisaniem umowy warto nie pytać tylko o wysokość pierwszej raty, ale też o to, co może się z nią stać później.
Nie zawsze. UOKiK wyjaśnia, że część umów przewiduje stałą stopę tylko dla części okresu kredytowania. W praktyce często spotykasz oprocentowanie okresowo stałe, a nie stałe przez cały czas spłaty.
UKNF wskazuje, że w przypadku kredytów hipotecznych o oprocentowaniu okresowo stałym okres, dla którego oprocentowanie ma stały poziom, powinien wynosić minimum 5 lat.
W okresie obowiązywania stałej stopy nie rośnie z powodu wzrostu rynkowych stóp procentowych. Po zakończeniu tego okresu oprocentowanie może zostać ustalone na nowo, więc później warunki mogą się zmienić.
Tak. KNF wskazuje, że wzrost rynkowych stóp procentowych przekłada się na wzrost rat, a ich spadek — na spadek rat. Obie zmiany mogą być istotne.
Tak. Bank, pośrednik albo doradca kredytowy mają obowiązek zaproponować przekazanie projektu umowy razem z decyzją kredytową.
Tak. Rekomendacja S przewiduje, że bank powinien umożliwić klientowi zmianę formuły oprocentowania kredytu hipotecznego ze zmiennej stopy na stałą albo okresowo stałą, i dotyczy to także umów zawartych wcześniej.
Bank powinien informować w jasny i przejrzysty sposób o ofercie kredytów ze stałym i okresowo stałym oprocentowaniem, o ryzyku związanym z każdym rodzajem produktu oraz o kosztach wcześniejszej spłaty. Informacje mają przedstawiać wady i zalety prostym i rzetelnym językiem, bez wprowadzania w błąd.
Jeżeli chcesz spokojnie porównać, czy w Twojej sytuacji większy sens ma oprocentowanie stałe czy zmienne, warto spojrzeć nie tylko na reklamę banku, ale na to, jak dana opcja wpływa na ratę, ryzyko i poczucie bezpieczeństwa w kolejnych latach.
zapisać swoje ulubione domy i nie tylko
Don't have an account? Zapisz się
Wpisz swój adres e-mail, a wyślemy Ci link do zmiany hasła.
zapisać swoje ulubione domy i nie tylko
